„Ziemia” reż. Aleksander Dowżenko, 1930 r.

„Ziemia” ukraińskiego reżysera Aleksandra Dowżenki to bez wątpienia jeden z najwspanialszych filmów tamtego okresu, urzekający do dziś przepięknym ukazaniem archaicznego świata, odchodzącego już w przeszłość (autorem wspaniałych zdjęć był operator Daniła Demucki). W długiej pierwszej scenie filmu widzimy umierającego starego człowieka - odchodzi ze świata pogodzony ze swoim losem, w otoczeniu wspaniałej, tętniącej życiem przyrody. Dowżenko chce nam pokazać, iż siła bijąca z tego odchodzącego człowieka tkwi w równowadze i harmonii, w życiu zgodnym z regułami natury, której jesteśmy drobną cząstką.

Tematem filmu jest rozpoczynająca się na Ukrainie kolektywizacja i modernizacja, co wskazuje, iż film ma wyraźny kontekst ideologiczny. Dziś, po 80 latach, wciąż żywe jest w filmie to, co z perspektywy ideologicznej najmniej istotne. Na ekranie bowiem roztacza się przed nami metafizyczny poemat o życiu i śmierci, portretujący czasy pradawne, w których człowiek żył w harmonii z naturą, z jej cyklami, przemijaniem i odradzaniem się. Dla Dowżenki ziemia jest mistyczną matką.

Pradawny ład burzy pomysł założenia kołchozu i pojawienie się traktora jako zapowiedzi nieuchronnej modernizacji. Przeciwko sobie staną kułacy, bogaci chłopi i ci, którzy mając bardzo niewiele, postanawiają założyć kołchoz. Reżyser, za zgodą najwyższych władz Związku Radzieckiego, udał się z „Ziemią” w prawdziwe tournee po Europie.