I Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika w Bielsku-Białej istnieje od stu lat! Szkoła przygotowuje się właśnie do uroczystych obchodów jubileuszu, których zwieńczeniem będzie bal absolwentów w Parkhotelu Vienna. Gmach przy obecnej ul. Listopadowej był jednym z najokazalszych szkolnych budynków w II RP. Miał 20 sal wykładowych, aulę ze sceną i balkonem, salę gimnastyczną, basen, a nawet obserwatorium astronomiczne.

Szkoła zajmuje budynek przy ul. Listopadowej, który w ciągu ostatnich kilkunastu lat gruntownie zmienił swoje oblicze. Wyremontowano m.in. basen, aulę i salę gimnastyczną. Na dziedzińcu zbudowano nowoczesne, wielofunkcyjne boisko sportowe. Na fasadzie szkoły przywrócono polskiego orła. Wymieniono instalację centralnego ogrzewania. Prace modernizacyjne objęły także schody, główną elewację, korytarze, pokój nauczycielski i obserwatorium.

- Realizacja tak wielu inwestycji przy jednoczesnym zapewnieniu sprawnego funkcjonowania procesu dydaktycznego szkoły nie była ani prosta, ani łatwa, ale szczęśliwie wszystko udało się sprawnie przeprowadzić. Dzisiaj nasz piękny „Kopernik” to z jednej strony szkoła ze wspaniałymi tradycjami, o których pamiętamy i które pielęgnujemy, a z drugiej strony to nowoczesna placówka oświatowa spełniająca wszystkie wymogi edukacji, która bez obaw patrzy w przyszłość - mówi Bogusław Głąbek, dyrektor I LO im. Mikołaja Kopernika, który kieruje szkołą od 2001 roku.

O silnej pozycji „Kopernika” na edukacyjnej mapie miasta i regionu najlepiej świadczą wysokie miejsca wśród liceów ogólnokształcących w województwie śląskim i w kraju, jakie w roku 2019 szkoła zajęła w rankingu „Perspektyw”, gdzie pod uwagę brane są sukcesy w olimpiadach, wyniki matur z przedmiotów obowiązkowych oraz wyniki matur z przedmiotów dodatkowych. Obecnie w „Koperniku” kształci się 771 uczniów, którymi opiekuje się 63 nauczycieli.

Uroczystości jubileuszu stulecia szkoły odbędą się 23 listopada 2019. Patronat honorowy obchodów objęli prezydent Bielska-Białej Jarosław Klimaszewski oraz ordynariusz diecezji bielsko-żywieckiej biskup Roman Pindel.

Program obchodów:
godz. 9.00 - uroczysta msza w kościele p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa
godz. 11.00 - uroczysta akademia z okazji 100-lecia I LO im. Mikołaja Kopernika w auli szkolnej (istnieje możliwość obserwowania przebiegu uroczystości na telebimie umieszczonym w sali gimnastycznej)
godz. 14.00 - spotkania rocznikowe w klasach
godz. 19.00 - bal absolwentów w Parkohotelu Vienna
 
bb
 
Foto: I LO im. Mikołaja Kopernika (Szatan z siódmej klasy)
 
***
 
Początki I LO im. Mikołaja Kopernika w Bielsku-Białej sięgają 1919 roku, kiedy Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego podjęła decyzję o utworzeniu w Skoczowie Państwowego Gimnazjum Realnego. Po dwóch latach zapadła decyzja przeniesienia placówki do Bielska. Stały za tym dwa ważne powody. Po pierwsze, w niewielkim Skoczowie szkoła nie miała szans na rozwój, a dodatkowo borykała się z problemami kadrowymi, gdyż brakowało odpowiednio wykształconych nauczycieli. Po drugie, w zdominowanym przez Niemców Bielsku brakowało polskiego gimnazjum, w którym mogły kształcić się dzieci polskich urzędników, oficerów, lekarzy czy polskich rolników z okolicznych wiosek.

Rok szkolny 1921/22 obecny „Kopernik” rozpoczął jako sublokator w gmachu niemieckiego gimnazjum przy obecnej ul. Słowackiego, a oficjalna nazwa szkoły brzmiała: Państwowe Gimnazjum z językiem wykładowym polskim w Bielsku. Powszechnie mówiono na nią Gimnazjum Polskie. Własnej siedziby doczekała się w 1927 roku. Gmach wzniesiony przy obecnej ul. Listopadowej, który szkoła zajmuje do dzisiaj, był jednym z najokazalszych szkolnych budynków w II Rzeczpospolitej. Liczył 20 sal wykładowych, piękną aulę ze sceną i balkonem, pracownie do nauki chemii, biologii i fizyki, sale do rysunków, salę gimnastyczną, basen, a nawet obserwatorium astronomiczne.

W 1936 roku patronem Gimnazjum Polskiego został marszałek Józef Piłsudski. Szkoła znana była z patriotycznego wychowania uczniów oraz bardzo wysokiego poziomu kształcenia. W czasie II wojny światowej zginęło lub zostało zamordowanych jedenastu profesorów oraz ponad stu absolwentów i wychowanków. Gmach szkoły służył w czasie wojny jako wojskowy szpital najpierw dla rannych żołnierzy Wehrmachtu, a potem dla żołnierzy Armii Czerwonej. Z uwagi na obecność tych ostatnich pierwszy po okupacyjnej przerwie rok szkolny rozpoczął się 4 kwietnia 1945 w pomieszczeniach w centrum Bielska, prowizorycznie zaadaptowanych na cele oświatowe. Do swojej siedziby szkoła wróciła we wrześniu jako Państwowe Gimnazjum i Liceum Męskie.

W czasach stalinowskich dawne Gimnazjum Polskie w Bielsku uchodziło za oazę normalności. Było bowiem szkołą, w której tak jak przed wojną kładło się duży nacisk na poziom kształcenia, ale unikano ideologicznej indoktrynacji uczniów. Lokalne władze PZPR były z tego powodu bardzo niezadowolone i groziły nawet przekształceniem placówki w świecką szkołę Towarzystwa Przyjaciół Dzieci, czyli sztandarową szkołę wychowania socjalistycznego.

W 1958 w związku ze zbliżającym się jubileuszem 40-lecia placówki zapadła decyzja o nadaniu jej imienia jakiejś wybitnej postaci historycznej. Powrót przedwojennego patrona nie wchodził w rachubę z oczywistych powodów. Pojawiło się dwóch innych kandydatów: astronom i człowiek renesansu - Mikołaj Kopernik oraz komunistyczny działacz, który zginął w czasie II wojny światowej Paweł Finder. Decyzja o tym, czy patronem szkoły zostanie Kopernik czy Finder należała do grona pedagogicznego. Nauczyciele większością głosów wybrali na patrona Mikołaja Kopernika.

Mocnym echem w dziejach szkoły odbił się marzec 1968. Ponieważ uczniowie bielskich szkół średnich poparli protestujących wówczas studentów, gromadząc się pod pomnikiem Adama Mickiewicza, władza zareagowała represjami. Nauczycielom „Kopernika” polecono trójkami patrolować po lekcjach miasto i sprawdzać, czy uczniowie nie gromadzą się w rejonie pomnika Mickiewicza. Uczący matematyki profesor Jan Wolnicki oświadczył wówczas, że pracuje jako nauczyciel, a nie szpicel i nie będzie szpiegował uczniów, gdyż jest to niezgodne z jego sumieniem.

Prof. Wolnicki nie wyraził też zgody na to, aby jego podopieczni wzięli udział w marszu i wiecu potępiającym studenckie protesty w Warszawie, Krakowie i innych miastach akademickich. Zapłacił za to odejściem z pracy i wyuczonego zawodu. Najpierw pracował jako pomocnik stolarza, a potem w dziale rozliczenia produkcji Bielskiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Przemysłowego.

W 1972 z uwagi na ulokowanie w gmachu przy obecnej ul. Listopadowej bielskiej filii Politechniki Łódzkiej szkołę podzielono na dwa licea: I LO im. Mikołaja Kopernika oraz IV LO im. Komisji Edukacji Narodowej. Pierwsze z nich, okrojone do kilkunastu klas, zostało w starej siedzibie, gdzie przypadła mu smutna rola sublokatora. Ten tzw. „Mały Kopernik” słynął w Bielsku-Białej z bardzo wysokiego poziomu kształcenia. Jego absolwenci bez większych problemów nie tylko zdawali maturę, ale także dostawali się na wybrane studia wyższe.

Gospodarzem we własnym gmachu LO im. M. Kopernika stało się dopiero w 1990, kiedy filia Politechniki Łódzkiej wyprowadziła się do budynków na Błoniach.