Grabiony i niszczony


2016-10-17, 07:00  |  komentarzy (31)

Nekropolia w samym centrum miasta, a jakby jej nie było. Małymi krokami garstka wolontariuszy przywraca odebraną jej twarz. A ta skrywa się w bujnej, splątanej dekadami zieleni, pod koronami drzew, które same - i bez protestów - pomnikami zostały.

Dziś włamują się tu mniej ideologiczni złomiarze, kradnąc resztki krzyży i metalowych ogrodzeń. Nocne „czuwania” mają też menele i zbłąkane pary poszukujące wśród duchów erotycznych wrażeń. XXI wiek. Bezczeszczenie grobów jest gorsze od napaści na bezbronnych. Ciche im przyzwalanie jest odznaką słabości, sięga najniższych instynktów. I chyba nie powinno być nawet komentowane.

Cmentarz założono w 1833 roku po epidemii cholery na tzw. bielskim Syjonie, dzielnicy ewangelickiej, przy dzisiejszej ulicy A. Frycza-Modrzewskiego (wtedy Alumneum Gasse). W 1911 pochówki formalnie przeniesiono na cmentarz przy Listopadowej. Od 1945 roku grabiony i niszczony. Komunistyczne władze domagały się usunięcia niemieckojęzycznych nagrobków. Pogromcom, chcąc uchronić przed całkowitym unicestwieniem, pomogli … potomkowie tu pochowanych. Skuwając napisy, zamazując je farbą, strącając w nicość.

W dniu 7 marca br. poprowadziłem na Stary Cmentarz fotospacer w ramach warsztatów fotograficznych „Olympus - aparat, miasto i kawa”. Temat zaskoczył. Tydzień później, kiedy spadł śnieg, wróciłem w to miejsce ponownie. Co roku w dzień Wszystkich Świętych cmentarz jest otwierany i można go zwiedzić z przewodnikiem. Dziś zapraszam do wspólnego zwiedzania tego obiektu za pośrednictwem fotografii wykonanych podczas zimowego pleneru. Przejdziemy się?

Marek Tomalik

Foto: Marek Tomalik, Sławomir Berski/Olympus i Piotr Pryczek (uczestnik warsztatów). Podziękowania za pomoc w realizacji reportażu: Andrzej Baum i Łukasz Giertler.

Cmentarz szuka pomocy w akcjach wolontariatu. Kontakt: www.zapomnianycmentarz.sos.pl.

Marek Tomalik - bielszczanin z wyboru, absolwent LO im. Mikołaja Kopernika w Bielsku-Białej, podróżnik zafascynowany Australią, ale jeździł też m.in. do Singapuru, Malezji, Tajlandii, Birmy, Laosu, Indonezji, Indii, Nepalu, Laponii, Egiptu, Syrii, Libanu, Algierii, Brazylii, Meksyku, Peru, Boliwii. Długoletni dziennikarz Radia Kraków i Przekroju, pisze dla National Geographic, Jazz Forum, Kontynentów, Onetu, dla oficyn wydawniczych: Pascal i Wydawnictwa Naukowego PWN.

Artykuł wyświetlono 8676 razy


Galeria:


Aleja Zasłużonych - groby burmistrzów, przemysłowców, działaczy społecznych i innych miastu oddanych. Fot. Marek Tomalik

Grobowiec Karla Samuela Schneidera, ewangelickiego pastora i polityka, superintendenta morawsko-śląskiego. Fot. Marek Tomalik

Na nielicznych nagrobkach zachowały się portrety dawnych bielszczan. Fot. Marek Tomalik

Rodzina Karola Ferdynanda Sennewaldta, burmistrza Bielska, założyciela Befaszczotu. Grobowiec w renowacji. Fot. Marek Tomalik

… skrywa się w bujnej, splątanej dekadami zieleni, pod koronami drzew, które same - i bez protestów - pomnikami zostały. Fot. Marek Tomalik

Drodzy rodzice, nie płaczcie, To już się stało, Zabrał mnie kochany Bóg, Dał mi swój spokój, I Wasz bieg dokona się, W lepszym życiu, Zabrał mnie kochany Bóg, Odda mnie Wam z powrotem (list zmarłego dziecka do rodziców). Fot. Marek Tomalik

Nie rozwiąże nigdy śmierć, co miłość związała. Fot. Marek Tomalik

Fot. Marek Tomalik

Wilhelm Traugott Gotz (1856-1932) ajent ubezpieczeniowy. Fot. Marek Tomalik

Odległy dla oczu, sercu bliski na wieki - grób rodziny Heinricha Tammerta. Fot. Marek Tomalik

Teodor Sixt (1834-1897) - przedsiębiorca, działacz społeczny i filantrop. Miastu zapisał swoją willę, resztę majątku rozdał biednym, część przekazał Ewangelickiemu Związkowi Kobiet. Jeden z nielicznych odnowionych grobowców. Fot. Marek Tomalik

Okazała neogotycka brama z żelaznymi, na co dzień i co noc zamkniętymi wrotami. I wieża kościoła ewangelickiego. Fot. Marek Tomalik

Przy murze w okazałych grobowcach także polskie nazwiska. Fot. Marek Tomalik

A tu, w niepokoju, bezszelestnie, spoczywają ci, którzy na styku współistniejących od wieków kultur: polskiej, czeskiej, niemieckiej, żydowskiej, węgierskiej, na przełomie XIX i XX wieku miasto budowali, czyniąc pięknym po dziś. Małym Wiedniem.

Wiele kwater pozostaje jeszcze niezinwentaryzowanych. Fot. Marek Tomalik

Ocalały niektóre przedmioty sztuki sepulkralnej. Fot. Piotr Pryczek

Nekropolia jest bardzo różnorodna pod względem warsztatów kamieniarskich. Fot. Piotr Pryczek

Karl Wolf (1805-1895) - fabrykant i jego rodzina. Fot. Sławomir Berski

Mimo upływu czasu wiele inskrypcji pozostało czytelnych. Fot. Sławomir Berski

Część nagrobków posiadała metalowe litery. Fot. Sławomir Berski

Adodf Thomann (1831-1886) - kupiec. Fot. Sławomir Berski

Gustav Josephy (18818-1857), założyciel Związku Przemysłowców Bielska-Białej i późniejszej Befamy. To także grobowiec przodków prof. Andrzeja Zolla, tj. adwokata dra Sigmunda Zolla. Fot. Sławomir Berski

Tu spoczywa w pokoju nasza ukochana dobra matka. Fot. Sławomir Berski

Grobowiec ewangelicko-żydowskiej rodziny przemysłowców Baum-Friedlander. Na mocy ustawy międzywyznaniowej wprowadzonej przez cesarza Franciszka Józefa rodzina została pochowana na cmentarzu ewangelickim, przenosząc tam także szczątki żydowskich przodków.

Najnowsze artykuły:
2017-05-29
Nie będzie sekundników?
Dzięki zmianom przepisów wkrótce legalne będzie instalowanie wyświetlaczy odmierzających czas pozostały do zmiany świateł na skrzyżowaniach. Ale pomimo zmiany prawa, w Bielsku-Białej sekundników na ulicach raczej nie będzie. Dlaczego?
więcej
2017-05-29
Nawet pięć lat za kradzież prądu
Mieszkaniec budynku przy ul. Broniewskiego w Bielsku-Białej podłączył prowizoryczne kable do instalacji w klatce schodowej kamienicy i kradł w ten sposób prąd. Za kradzież energii elektrycznej może mu grozić kara nawet do pięciu lat więzienia.
więcej
2017-05-29
Atrakcyjne święto Bielska-Białej
W najbliższy weekend miasto Bielsko-Biała będzie obchodziło swoje święto. Organizatorzy przygotowali wiele atrakcji - od gali światowych przebojów przed ratuszem po koncerty zespołów Strachy Na Lachy oraz Pectus pod Dębowcem. Podajemy PROGRAM!
więcej
Komentarze:


  

niezarejestrowany - Mona 2016-10-19 16:26
Lubię historię, dlatego często zaglądam również na cmentarze pełne bardzo starych dat. Niesamowite pomniki, nagrobki, grobowce, czasem gdzieś tam zdjęcie/portret osoby pochowanej, który przedstawia nie tylko człowieka, ale strój z dawnej epoki, to coś niesamowitego. Żal, że to miejsce jest zostawione samo sobie, żal, że jest rozkradane i niszczone ...
niezarejestrowany - Ehh 2016-10-18 20:15
Czy ktoś mi wytłumaczy dlaczego pod artykułem na temat konkretnego cmentarza rozpisujecie się bzdurnie o innym? I co mają ludzie z XIX wieku to krzywd wojennych z II WŚ? Weźcie się ogarnijcie...
niezarejestrowany - Jas fasola 2016-10-18 13:41
HE he he ot i polactwo a ukry na wschodzie nam robią to samo .
niezarejestrowany - Mieszczanin 2016-10-18 11:31
@angel/@anioł
pomnik 'zwycięstwa' w formie cmentarza wrogów/najeźdźców ? z jakiej 'kultury' czerpiecie swoje źródła ?
niezarejestrowany - tomek 2016-10-18 06:56
Łajdak jest łajdakiem w każdej kulturze. Wiązanie złych czynów z wiarą jest błędem. Złapać i doprowadzić do tego aby odpracował straty. Od tego mamy władze - od lokalnej po centralną.
Wszelkie spory o wielokulturowości rozmywają temat.
niezarejestrowany - 3 pokolenie z bielska 2016-10-18 02:25
Cóż miasto wielokulturowe owszem było, tylko że przedstawiciele tej jednej kultury najpierw chcieli mieć Miasto dla siebie, potem wymordowali swoich choć innego wyznania, a na koniec pogonila ich wschodnia "kultura". Naprawde nie musimy się biczowac jako naród.
niezarejestrowany - Mieszczanin 2016-10-17 23:06
@Angelo
tak, byli ludźmi, wytłumacz to ludziom przez nich i ich pobratymców napadanym, wypędzanym i mordowanym. Hitler też był człowiekiem, Goebels również, rzesze SA'owców, Gestapowców czy też członkowie bielskiej V kolumny strzelający naszym 'podhalańczykom' w plecy również.
Tak, należy się szacunek do ciał zmarłych, każdego człowieka i należy to ciało pochować. W przypadku członków zbrodniczych formacji szacunek ogranicza się jednak do pochówku, w zbiorczej bezimiennej mogile.
niezarejestrowany - gustaw 2016-10-17 22:37
ben ma rację, najwięcej w gestii ratowania cmentarza leży po stronie parafii ewangelickiej i prawdą jest, że inne cmentarze tego wyznania są zadbane, ale-na szczęście należą one do innych ewangelickich parafii w B-B.
niezarejestrowany - czytelnik 2016-10-17 22:07
Smutne. Krótko, bo wstyd się rozpisywać. Jak szanujemy innych i pamięć po nich, tak nas będą nas szanować. Pamięć o innych świadczy o nas samych.
niezarejestrowany - angelo 2016-10-17 21:06
Do mieszczanin oni też byli ludzmi i też należy się im szacunek mimo wszystko to raz a dwa to ilość pochowanych świadczy o naszym bohaterstwie że tylu Niemców zginęło
aniol 2016-10-17 20:59
do mieszczanin tak jak najbardziej najeźdźca niezależnie czy to hitlerowiec czy ruski to też człowiek i należy mu się szacunek przy pochówku to raz a dwa ten cmentarz tylko pokazuje jak walecznie walczyliśmy z okupantem że ich tyle poległo a to chyba dobrze.
niezarejestrowany - Marek Tomalik - autor części artykułu 2016-10-17 20:46
Dziękuję za komentarze. Te właśnie tworzą artykuł, najważniejszą jego część. I miło je czytać, spodziewałem się innych tonów. A te optymistycznie pozwalają myśleć. W klimacie zrozumienia, że każdy cmentarz jest ważny, nieważne kto tam leży, że niszczenie go/ich to kaleczenie samych siebie, łatwiej będzie wrócić mu/im godność, uczynić miejscem, które wszyscy będziemy szanować. Przecież kochamy nasze miasto. HAWK.
niezarejestrowany - ben 2016-10-17 16:27
Jozin, wyraziłeś się w sposób absolutnie przystępny, tyle że nieprecyzyjny, by nie rzec - w kontekście twoich wyjaśnień - niefrasobliwy. O czym świadczą najlepiej reakcje innych komentatorów, którzy odczytali to jako zachętę do swoich wpisów. Ale ostatnie zdanie z twojego postu nadaje się by skończyć tę wymianę zdań - podpisuję się zatem pod nim z całego serca i kończę
niezarejestrowany - Jozin 2016-10-17 16:13
@ben, Być może nie wyraziłem swoich myśli w przystępny dla ciebie sposób. W ani jednej wypowiedzi nie stwierdzam kto dewastuje. Stwierdzam za to dwa fakty. 1. Dochodzi do dewastacji cmentarzy 2. Cmentarze inne niż katolickie dewastowane są częściej. Co do przytaczanego przez ciebie artykułu, nie kojarzę takowego. Żadne miejsce spoczynku nie może być dewastowane.
niezarejestrowany - ben 2016-10-17 14:06
Jozin/ Atakujesz, już w pierwszym zdaniu. Jakoś nie pamiętam, byś pod artykułem o całkiem niedawnej dewastacji grobów na cmentarzu katolickim napisał w pierwszym zdaniu sugestię że to ewangelicy. Tu naprawdę nie ma podziału katolicy-ewangelicy tylko kultura kontra menelstwo. I z tym trzeba walczyć a tymczasem fałszywe sprowadzenie problemu do jakichś wyimaginowanych problemów międzywyznaniowych spowoduje że się pokłócimy a menele będą dalej robić swoje. Pozdrawiam
niezarejestrowany - ramoneska 2016-10-17 13:42
Nie ważne kto jest pochowany na tym cmentarzu jakiego jest wyznania jakiego jest koloru skóry jest to miejsce wiecznego spoczynku i łapy precz oby ręce nie uschły tym co zdemolowali to miesce
niezarejestrowany - Mieszczanin 2016-10-17 13:36
@angel
pozostawienie bezpośrednio po IIwś cmentarza z 'żelaznymi krzyżami' i 'sfastykami', cmentarza na widocznym zboczu miasta uważasz za realne w warunkach powojennej traumy czy nawet dzisiaj ?
niezarejestrowany - scep 2016-10-17 13:34
Przestańcie mieszać w to politykę i religię. Menel niszczący nagrobki i zostawiający tam bałagan to po prostu patologia, niezależnie czy ma 18 czy 68 lat i jak został ochrzczony. To element, który stoi rząd w rząd z pedofilami i tak powinien być przez społeczeństwo traktowany. Co do napisów TSP, to BKS-u też tam parę znajdziecie.
niezarejestrowany - Jozin 2016-10-17 13:05
@ben, nikogo nie atakuję, zwracam tylko uwagę, że to inni są atakowani.Przykład tego cmentarza nie jest odosobniony. Tak samo często (albo nawet częściej) dewastowany jest żydowski kirkut przy ul. CIeszyńskiej. Nikt o tym głośno nie mówi. Czasem pojawi się artykuł i równie szybko zniknie. A co to Żydzi gorsi? Nie chodzi o to kto dewastuje, tylko o fakt,że to robi, a jako statystycznie ochrzczony Chrześcijanin (wyznanie nie istotne) nie powinien.
niezarejestrowany - ben 2016-10-17 12:22
Ludzie, ten fotoreportaż to wołanie o pamięć a wy jak zwykle zaczynacie od kłótni i ataków na kościół katolicki. To bez sensu, menel nie ma wyznania, co najwyżej jest wyznania menelowego. A jak ktoś chce pomóc rewitalizować ten cmentarz i chce to zrobić skłócając społeczność Bielska-Białej, to osiągnie skutek przeciwny do zamierzonego. Poznałem młodych ludzi, którzy jako wolontariusze pomagają ratować cmentarz - są katolikami, a jeden nawet kibicem piłkarskim. No i co z tym zrobią jożin czy dddd? A i tak naprawdę klucz do ratowania tego cmentarza leży w rękach parafii ewangelickiej, tak zresztą jak przez ostatnie kilkadziesiąt lat. Jakoś inne cmentarze ewangelickie w mieście są zadbane i nie są niszczone. Oczywiście miasto może i powinno pomóc
niezarejestrowany - Jozin 2016-10-17 12:12
@Angel, niestety taka nasza natura, zniszczyć wszystko co inne, nawet jeśli jest częścią naszej historii.
@Angus, pomysł świetny, o ile nie doprowadzi to do jakiegoś chorego przekształcenia tego miejsca w radosny park z placem zabaw dla dzieci (widziałem taką patologię).
@Krysia, choćby statystycznie patrząc, prawdopodobieństwo,że osoby dewastujące są ochrzczone (wyznanie nie ważne) jest ogromne, a prawdopodobieństwo,że w niedzielę grzecznie chodzą do kościoła równie duże.
niezarejestrowany - angel 2016-10-17 11:35
A my potrafimy tylko niszczyć cmentarz żołnierzy niemieckich pod Dębowcem bestialsko zdewastowany a obecnie jest tam camping
niezarejestrowany - Angus 2016-10-17 10:51
Cmentarz jest zaniedbany bo miasto nie potrafi ( nie chce) porozumieć się parafią ewangelicką i miejsca zrewitalizować i zamienić w park i lapidarium. Cmentarz jest więc zamknięty i zaniedbany co go przed szabrem i dewastacją nie broni. I taki jest powód tego, że różnorakie menelstwo go niszczy. Dopóki się tego miejsca nie udostępni normalnym ludziom, dewastowane będzie.
We Wrocławiu jest na starym żydowskim cmentarzu muzeum sztuki cmentarnej, czyli da się.
Ukryty 2016-10-17 10:35
Komentarz został ukryty, ponieważ naruszał regulamin portalu.
niezarejestrowany - Marek Tomalik, autor artykułu 2016-10-17 10:13
W Kalkucie (obecnie Kolkata), stolicy Indii Brytyjskich (1772-1912), jest nekropolia South Park Street Cemetery. Tak naprawdę, oprócz podobnych dat, analogii brak, bo jest to stricte nekropolia okupantów i to tych najzamożniejszych. Hindusi jednak o cmentarz dbają, uczynili zeń jeden z turystycznych hitów miasta: http://roadsandkingdoms.com/2015/city-of-forgotten-souls/ ...
Katalog Firmy »
Turystyka
Gastronomia
Uroda i moda
Reklama, poligrafia
Usługi
Handel detaliczny i hurtowy
Budownictwo
Motoryzacja
Doradztwo, finanse, podatki
Komputery, internet
Kursy i edukacja
Nieruchomości
Śluby i wesela
Medycyna i zdrowie
Przemysł i produkcja
Wszelkie prawa zastrzeżone. MediaBielsko.pl © 2012-2014
Wykonanie: Tomasz Kwaśny      Grafika: Mateusz Godzic