Za nami pierwszy dzień Czułych Barbarzyńców ? cyklu spotkań, wykładów i prezentacji mających na celu przybliżyć niezwykle ciekawą, a niezbyt dobrze znaną kulturę naszych południowych sąsiadów.

Organizowana przez bielskie Kolegium Nauczycielskie impreza wystartowała po raz drugi. Tegoroczny cykl Czułych Barbarzyńców zapoczątkowany został przez pokaz wybranych pozycji z czeskiego kina.

Wyklęci bohaterowie

Na początek publiczność miała okazję obejrzeć ?Ciemnoniebieski świat? w reżyserii Jana Sveraka, jednego z najsłynniejszych współczesnych czeskich reżyserów, twórcy takich hitów, jak ?Butelki zwrotne?, ?Jazda?, czy ?Kola?. Za to ostatnie dzieło w 1996 roku Sverak otrzymał Oscara. (Film będzie można obejrzeć w ramach cyklu w piątek, 22 marca). ?Ciemnoniebieski świat? to historia czeskich lotników walczących w czasie drugiej wojny światowej po stronie Wielkiej Brytanii, którzy wróciwszy do kraju po zakończeniu konfliktu jako bohaterowie, nie zaznali spokoju. Projekcja filmu poprzedzona była wykładem Mariusza Surosza, dziennikarza, pisarza i znawcy Czech, autora książki ?Pepiki?, opowiadającej o fascynującej historii Czechów.

Nowa Fala

Kolejny film zaprezentowany w auli Kolegium Nauczycielskiego to prawdziwa klasyka. ?Skowronki na uwięzi? Jiri Menzla jest jednym z najsłynniejszych dzieł Czechosłowackiej Nowej Fali ? nurtu w czeskim kinie, który w latach 60. XX wieku przetoczył się przez kino naszych południowych sąsiadów i który ukształtował, chyba na zawsze, tamtejszy język filmu. ?Skowronki na uwięzi? to historia ludzi, którzy wbrew woli, kompetencji i ambicji zostali przydzieleni do pracy w hucie. W Czechosłowacji czasów komunizmu takie wydarzenia były na porządku dziennym. Władza pozbawiała pracy tych, którzy byli dla niej niewygodni lub przydzielała ich do robót zdecydowanie poniżej kwalifikacji. W ten sposób zniszczono niejeden życiorys i karierę. Film jest ekranizacją prozy Bohumila Hrabala, najsłynniejszego chyba w świecie czeskiego pisarza. Nakręcony w 1969 r. od razu trafił na półki, a jego premiera odbyła się dopiero po upadku żelaznej kurtyny. Projekcję w Kolegium Nauczycielskim poprzedził wykład dr hab. Aliny Madej, filmoznawczyni z Uniwersytetu Śląskiego.

Czeskie Jedwabne

Prawdziwą gratką dla zainteresowanych czeskim kinem, a w szczególności współczesną historią był ostatni czwartkowy seans. Po raz pierwszy w Polsce (miejmy nadzieję, że nie ostatni) zaprezentowany został dokument ?Zabijanie po czesku?, w którym reżyser David Vondracek przedstawia dramatyczne wydarzenia, mające miejsce w Czechosłowacji zaraz po zakończeniu drugiej wojny światowej. W Sudetach z rąk Czechów doszło do mordów na ludności niemieckiej. Podobnie jak w Polsce, sprawy pogromów z rąk miejscowej ludności na sąsiadach nie zostały rozliczone i w dalszym ciągu funkcjonują jako tabu. Reżyser tego wstrząsającego dokumentu dociera do naocznych świadków tamtych wydarzeń. Relacjonują oni bardzo dokładnie dramatyczne chwile, które dotknęły ich bezpośrednio. Ten film poszerza przed widzem obraz Czech, które postrzegane są stereotypowo jako kraina sielanki i które ominęło okrucieństwo wojny oraz ludobójstwa. Bielską projekcję dokumentu uświetniła obecność samego reżysera, z którym można było podyskutować po seansie. W długiej  dyskusji z publicznością David Vondracek opowiadał o okolicznościach powstania dzieła, przez które chciał przekazać prawdę o człowieku. Na pytanie skąd pomysł, aby zrealizować tak wstrząsający film, reżyser odpowiedział, że istotą sztuki jest wzruszać. ? Sztuka musi być poruszająca, abyśmy dzięki niej dowiedzieli się prawdy o swojej naturze, o tym, jakimi ludźmi jesteśmy, bez względu na sferę ideologiczną ? tłumaczył Vondracek.

Dziś, dalszy ciąg filmowych projekcji. Już od godz. 9. 30 komedia ?Dowód osobisty? w reż. Ondreja Trojana poprzedzona wykładem Mariusza Surosza. Następnie wspomniany ?Kola? Jana Sveraka (prelekcję poprowadzi dziennikarka Tygodnika Powszechnego Anita Piotrowska), a na zakończenie ?Pod jednym dachem? w reż J. Hrebejka ? kolejne czeskie dzieło, którego nie można przegapić.   

Katarzyna Olek